Hervorming van het wetenschapsbeleid: een nieuwe organisatie van het federale wetenschapslandschap
Hervorming van het wetenschapsbeleid: een nieuwe organisatie van het federale wetenschapslandschap
Op donderdag 30 april heeft de regering groen licht gegeven voor de start van de hervorming van het wetenschapsbeleid, die een ingrijpende structurele reorganisatie van de tien federale wetenschappelijke instellingen (FWI) omvat. Deze instellingen zullen zich voortaan meer kunnen concentreren op hun wetenschappelijke taken en dienstverlening aan het publiek, net als op de promotie van het erfgoed.
Deze hervorming maakt deel uit van een breed plan voor de transformatie en modernisering van het landschap van federale overheidsdiensten, op aansturen van de minister van Modernisering van de Overheid, Vanessa Matz.
Het principebesluit was op 23 december vorig jaar genomen. De door minister Vanessa Matz geleide hervorming gaat nu de uitvoeringsfase in, met het oog op de volledige ingang van de nieuwe organisatie op 1 januari 2028.
De integratie van de huidige POD Wetenschapsbeleid (Belspo) in de FOD Economie en van Belnet in de FOD BOSA, net als de reorganisatie van de tien federale wetenschappelijke instellingen, die momenteel onder Belspo vallen, in twee thematische entiteiten, zijn dus bevestigd.
Voor de minister van Modernisering van de Overheid gaat het om veel meer dan een uiterlijke verandering: “Deze hervorming is een kans om het Wetenschapsbeleid beter te positioneren in een snel evoluerende samenleving, om de wetenschappelijke en culturele bijdrage ervan te versterken, net als de dienstverlening aan het publiek”.
De tien federale wetenschappelijke instellingen gegroepeerd in twee thematische entiteiten
De 10 federale wetenschappelijke instellingen (FWI) zullen dus worden gegroepeerd in twee samenhangende entiteiten:
De entiteit "Aarde en Ruimte", die de disciplines omvat die gebaseerd zijn op de observatie, meting en modellering van natuurlijke verschijnselen en risico's, die verband houden met de exacte en milieuwetenschappen, zal bestaan uit het Koninklijk Meteorologisch Instituut van België (KMI), de Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB), het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (KBRA) en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN).
De entiteit "Kunst en Erfgoed", die de vakgebieden van conservering, beheer, onderzoek en valorisatie van het erfgoed verenigt, zal de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB), de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG), het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK), de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR), het Rijksarchief en de Rijksarchieven in de provincies (ARA) en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA) omvatten.
Elke thematische entiteit zal over een grotere autonomie beschikken. Daarentegen zullen de ondersteunende taken worden gebundeld, binnen de FOD BOSA indien ze transversaal zijn (personeelszaken, ICT, overheidsopdrachten …) of binnen elke entiteit indien ze specifiek zijn (aanwerving van wetenschappelijk personeel, marketing, ...). Elke FWI behoudt haar eigen merk en identiteit.
“Door ondersteunende taken te bundelen die bijzonder veel tijd en energie vergen, stellen we de Federale Wetenschappelijke Instellingen in staat zich opnieuw te concentreren op hun kernopdrachten: onderzoek, observatie van de planeet en ecosystemen, behoud en valorisatie van het erfgoed en de federale collecties, net als het onthaal van het publiek”, vult minister Matz aan.
Deze twee entiteiten zullen onder de verantwoordelijkheid vallen van de minister belast met Wetenschapsbeleid.
Integratie van de POD Wetenschapsbeleid in de FOD Economie
De huidige POD Wetenschapsbeleid zal worden geïntegreerd in de FOD Economie, in de vorm van een directie-generaal. Deze algemene directie behoudt haar huidige taken, zoals de coördinatie van de federale onderzoeksprogramma’s, het ruimtevaartbeleid, het beheer van Europese projecten (Horizon Europe, ESA, EFRO, Interreg, enz.) en het beheer van de federale collecties en onderzoeksinfrastructuren (Belgica, onderzoeksvliegtuig, enz.).
Deze DG blijft onder de bevoegdheid van de minister belast met Wetenschapsbeleid.
Belnet zal worden ondergebracht bij de FOD BOSA, in afwachting van het toekomstige federale Digitale Agentschap.
Een hervorming tot stand gekomen in dialoog en zonder gevolgen voor de werkgelegenheid
Naast zorgen voor een duidelijkere leesbaarheid en meer efficiëntie, beantwoordt de hervorming van minister Vanessa Matz aan de lineaire besparingen die in het regeerakkoord voor de overheidsdiensten zijn voorzien.
“Een jaar geleden, toen ik de verantwoordelijkheid over het Wetenschapsbeleid kreeg, ben ik op langsgegaan om alle functies binnen het Wetenschapsbeleid te leren kennen. Deze bezoeken hebben mij in staat gesteld de verschillende realiteiten beter te begrijpen en de toewijding, competentie en passie te ervaren die alle medewerkers bezitten. Het zijn deze uitwisselingen die als basis hebben gediend voor de hervorming van het Wetenschapsbeleid. Het transformatieproces is nog maar net begonnen, maar ik kan garanderen dat het zal plaatsvinden met respect voor de expertise van elke entiteit, in samenwerking met de directies, het personeel en de vakbonden, en dat er in het kader van deze transformatie geen ontslagen zullen vallen", concludeert minister Matz.