Vanessa
Matz

 Met 42% van de Belgen die al generatieve AI gebruiken en 34,5% van de Belgische ondernemingen die AI inzetten, behoort België tot de Europese landen waar deze technologieën het snelst worden omarmd. Maar achter deze goede resultaten schuilt een belangrijke uitdaging: beschikken over de nodige capaciteiten, vaardigheden en hefbomen om ervoor te zorgen dat AI in België waarde creëert en dat we de controle erover kunnen behouden. Dat is het doel van het nieuwe AI-strategievoorstel die minister Vanessa Matz heeft uitgewerkt.

 In minder dan vier jaar tijd is AI sterk van schaal veranderd. Sinds het eerste Nationaal convergentieplan voor de ontwikkeling van artificiële intelligentie in 2022 heeft België initiatieven ontwikkeld op het vlak van onderzoek, innovatie, overheidsdiensten en infrastructuur, en tegelijk zijn vaardigheden en toegang tot Europese capaciteiten versterkt. De context is sinds 2022 ingrijpend veranderd. De nieuwe strategie moet België dan ook in staat stellen om voort te bouwen op wat reeds bestaat, middelen optimaal in te zetten op de prioriteiten en van voorbereiding naar uitvoering te gaan.

Dat is de inzet van het voorstel van AI-strategie voorgelegd door Vanessa Matz, minister van Modernisering van de Overheid en Overheidsdiensten, belast met Digitalisering. Het voorstel werd opgesteld in lijn met de bestaande Europese en internationale initiatieven en na overleg met de belangrijkste betrokken actoren. Daarbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden die AI biedt, de behoeften op het terrein en de bezorgdheden die AI oproept. Dit voorstel vormt een basis voor de verdere uitwerking van een nationale AI-strategie, die in samenwerking met de deelstaten tot stand zal komen.  

Vanessa Matz: « AI is een bepalende factor geworden voor ons concurrentievermogen, onze soevereiniteit en de kwaliteit van onze overheidsdiensten.  We kunnen AI niet louter op ons af laten komen of als een louter technisch onderwerp beschouwen. We moeten in staat zijn richting te geven aan de ontwikkeling ervan en de controle erover te behouden. Dat is precies de inzet van deze nieuwe strategie. »

De strategie steunt op vijf ambities:

1. AI mee vormgeven in plaats van erop te reageren, door de governance en de interfederale coördinatie te versterken, onder meer via een hervorming van het Sturingscomité inzake AI om de deelstaten erbij te betrekken en de opvolging van de prioritaire projecten te verzekeren;
2. Onze troeven omzetten in welvaart, door de inspanningen te concentreren op de sectoren waarin België over bijzondere troeven beschikt, onder meer dankzij omkaderde testomgevingen (sandboxes) waarin bedrijven hun oplossingen kunnen testen en de uitrol ervan kunnen voorbereiden;
3. De strategische AI-capaciteiten beheersen, door de toegang tot de gegevens die nodig zijn voor prioritaire projecten te vergemakkelijken en een soevereiniteitskader te ontwikkelen voor overheidsaankopen van cloud- en AI-oplossingen;
4. De overheidsdiensten ondersteunen met het oog op voortdurende verbetering, door de AI-competenties van overheidsmedewerkers te versterken en het Charter voor een verantwoord gebruik van AI te vertalen in praktische instrumenten voor overheidsdiensten, met behoud van menselijke controle;
5. De menselijke autonomie versterken met betrouwbare AI, door bescherming te bieden tegen digitale imitaties zonder toestemming en op Europees niveau te pleiten voor de uitbreiding van bepaalde beschermingsmaatregelen voor minderjarigen bij AI-systemen die in de DSA zijn opgenomen.

Deze strategie kadert binnen een interfederale en Europese aanpak. Ze creëert geen nieuwe structuren, maar wil de bestaande initiatieven beter op elkaar afstemmen, de verantwoordelijkheden verduidelijken en de middelen op de prioriteiten concentreren.

Inauguratie van de Belgische AI Antenna

De Belgische AI Antenna, BE-AIFA, die woensdag in aanwezigheid van minister Matz wordt ingehuldigd, vormt een van de hefbomen voor de uitvoering van de strategie. BE-AIFA is de Belgische toegangspoort tot het Europese netwerk van AI Factories en geeft ondernemingen, onderzoeksorganisaties en overheidsdiensten toegang tot gedeelde hoogperformante AI-rekencapaciteit, gegevens, expertise, begeleiding en opleidingen die nodig zijn voor de ontwikkeling van hun AI-projecten.

BE-AIFA is verbonden met de AI Factories van JUPITER in Duitsland en LUMI AI in Finland en moet bijdragen tot de versnelling van de ontwikkeling en uitrol van betrouwbare en verantwoorde AI-oplossingen. Tegelijk versterkt de infrastructuur het concurrentievermogen van België en zijn digitale soevereiniteit binnen Europa. België wordt bovendien partner van LUMI AI en draagt zo rechtstreeks bij aan de ontwikkeling van de Europese rekenmogelijkheden.